2020-21

Στο πλαίσιο του μαθήματος η γλώσσα προσεγγίζεται σε σχέση με το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο χρησιμοποιείται, αναπτύσσεται και αλλάζει. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην ανάλυση της γλώσσας ως κοινωνικής πρακτικής η οποία καθορίζεται από την ηλικιακή, γεωγραφική, εθνοτική κατανομή τόσο σε μονογλωσσικές όσο και σε πολυγλωσσικές κοινότητες.

Στο μάθημα αυτό εξετάζονται θεματικές ενότητες που αφορούν την περίοδο από το τέλος του α΄ παγκοσμίου πολέμου έως και τη πτώση του κομμουνισμού. Οι ιδεολογικές πολιτικές και κοινωνικο-οικονομικές συγκρούσεις την περίοδο του μεσοπολέμου, η ανάδυση των δημοκρατιών και δικτατοριών και οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, η γένεση και γιγάντωση των ολοκληρωτικών καθεστώτων και ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος αποτελούν τις θεματικές ενότητες του πρώτου μέρους του μαθήματος.

Σκοπός του μαθήματος είναι η γνωριμία των φοιτητών με τις μορφές των σύγχρονων τελετουργιών, όπως αυτές διαπιστώνονται στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό, να γνωρίσουν τις βασικές κοινωνικές και ιδεολογικές παραμέτρους που διέπουν την λειτουργία και τον σχηματισμό τους, και να κατανοήσουν την έννοια της εξέλιξης και διαχείρισης των παλαιότερων μορφών παράδοσης, αλλά και τους τρόπους με τους οποίους αυτές λειτουργούν.

Αρχικά συνοψίζεται η παιδεία και η εκπαίδευση κατά την αρχαιότητα, τους ελληνιστικούς και ρωμαικούς χρόνους. Στη συνέχεια διερευνάται η τύχη της αρχαίας ελληνικής (ειδωλολατρικής) γραμματείας στο πρώιμο Βυζάντιο. Παρουσιάζεται η πρωτοβάθμια (στοιχειώδης) και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (εγκύκλιος παίδευσις) των Βυζαντινών, η οργάνωση του πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης (425), η σχολή της Μαγναύρας (μέσα του 9ου αι.), η κρατική νομική σχολή (μέσα του 11ου αι.), καθώς και η πατριαρχική σχολή της Κωνσταντινούπολης (12ο αι.).