Λαογραφική συλλογή

Το υλικό της «Λαογραφικής Συλλογής» του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, το οποίο προέρχεται από τον ευρύτερο θρακικό χώρο, συγκεντρώθηκε συστηματικά με πρωτοβουλία του πρώην πρύτανη του ΔΠΘ καθηγητή Διον. Μαυρόγιαννη κατά τη δεκαετία του 1980, με στόχο τη συλλογή πρωτίστως αντικειμένων από τους Σαρακατσάνους, στο πλαίσιο ειδικής κοινωνιολογικής έρευνας που ο αείμνηστος Μαυρόγιαννης διεξήγε. Mελετήθηκε και δημοσιεύθηκε σε δύο τόμους από τον καθηγητή Λαογραφίας Μ. Γ. Βαρβούνη, ενώ πολλά από τα αντικείμενα έχουν δημοσιευθεί φωτογραφικά και στο σχετικό με τους Σαρακατσάνους δίτομο έργο του Διον. Μαυρόγιαννη. Σημειωτέον ότι μεγάλο μέρος του υλικού είχε παλαιότερα εκτεθεί υπό δανεισμό στο Λαογραφικό Μουσείο της «Φιλοπρόοδης Ένωσης Ξάνθης» στην Ξάνθη, ως το 1994, οπότε επεστράφη στο ΔΠΘ.
Υπό την εποπτεία του καθηγητή Μ. Γ. Βαρβούνη, Προέδρου του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας και Διευθυντή του «Εργαστηρίου Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας» οργανώθηκε περιοδική έκθεση, η οποία αποτελεί προάγγελο μιας επικείμενης μόνιμης έκθεσης της λαογραφικής συλλογής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης. Η έκθεση έγινε με χορηγία του Ομίλου Eurobank. (Κατάστημα Τράπεζας Eurobank, Κομοτηνή, εγκαίνια 28.9.2016), στα πλαίσια των εορτασμών για την επέτειο των 25 χρόνων λειτουργίας του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του ΔΠΘ, με τη συνεργασία της επίκουρης καθηγήτριας κας Βασιλ. Κράββα, της διδάσκουσας στο ΤΙΕ κας Νάντιας Μαχά-Μπιζούμη και της Δρ. Ναγ. Δαλακούρα. Την ψηφιοποίηση και την τεκμηρίωση της συλλογής ανέλαβε η συνεργάτρια του «Εργαστηρίου Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας» και διδάσκουσα στο ΤΙΕ Δρ Νάντια Μαχά-Μπιζούμη.
Η συλλογή αποτελείται από υφαντά, κεντήματα (τσεβρέδες), μεμονωμένα γυναικεία και ανδρικά ενδύματα (πουκάμισα, μανικωτούς και αμάνικους επενδύτες, τσούκνες, ποδιές, κεφαλομάντιλα, ζώνες, κάλτσες, ποτούρια), έργα αργυροχοΐας (πόρπες, κλειδωτήρια), έργα ξυλογλυπτικής (ρόκες, αδράχτια, σφοντύλια, κασέλες, προσφορικές σφραγίδες, εικόνα), έργα μεταλλοτεχνίας (μεταλλικά εργαλεία και σκεύη), παραδοσιακά μουσικά όργανα (γκάιντα)
Ένα μεγάλο τμήμα της συλλογής κατέχουν οι σαρακατσάνικες ποδιές, οι παναούλες, των οποίων η διακόσμηση σηματοδοτούσε τον ενδοοικογενειακό ρόλο, τη φυσική και κοινωνική ηλικία της Σαρακατσάνας, την περίσταση χρήσης. Τμήμα της συλλογής αυτής, η οποία φυλάσσεται σε αποθήκη του κτηρίου διοίκησης του ΔΠΘ, στην πανεπιστημιούπολη της Κομοτηνής, μπορεί να δει κανείς σε ειδικές προθήκες στο χώρο έξω από τα γραφεία του Πρύτανη και των Αντιπρυτάνεων του ΔΠΘ, ενώ σχεδιάζεται η μόνιμη έκθεσή του σε ειδικό μουσειακό χώρο, ο οποίος έχει προβλεφθεί στο υπό ανέγερση κτήριο της Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών, στην πανεπιστημιούπολη της Κομοτηνής.
Μπορείτε να δείτε το ψηφιοποιημένο υλικό τους με την ανάλογη τεκμηρίωση στο photo gallery που ακολουθεί.

Σαρακατσάνικα τσουράπια, μάλλινες πλεκτές κάλτσες με καλτσοβελόνα με γεωμετρικό διάκοσμο και σταυρούς. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Σαρακατσάνικα τσουράπια, μάλλινες πλεκτές κάλτσες με καλτσοβελόνα με γεωμετρικό διάκοσμο και σταυρούς. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Σαρακατσάνικα τσουράπια, μάλλινες πλεκτές κάλτσες με καλτσοβελόνα με γεωμετρικό διάκοσμο και σταυρούς. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Σαρακατσάνικα τσουράπια, μάλλινες πλεκτές κάλτσες με καλτσοβελόνα. Διακόσμηση με ασπρόμαυρα γεωμετρικά μοτίβα και σταυρούς. Θράκη.
Σαρακατσάνικα τσουράπια, μάλλινες πλεκτές κάλτσες με καλτσοβελόνα με γεωμετρικό διάκοσμο και σταυρούς. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Σαρακατσάνικα τσουράπια, μάλλινες πλεκτές κάλτσες με καλτσοβελόνα σε σκούρα χρώματα. Γεωμετρική διακόσμηση με σχηματοποιημένους σταυρούς. Θράκη.
Σαρακατσάνικα τσουράπια, μάλλινες πλεκτές κάλτσες με καλτσοβελόνα με γεωμετρικό διάκοσμο και σταυρούς. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Πατούνες ή κοντοτσούραπα, σαρακατσάνικες μάλλινες πλεκτές με βελόνα με διάφορα γεωμετρικά μοτίβα και σχηματοποιημένο σταυρό. Θράκη.
Πατούνες ή κοντοτσούραπα, σαρακατσάνικες μάλλινες κάλτσες με πολύχρωμα γεωμετρικά μοτίβα. Σαρακατσάνοι Θράκης, αρχές 20ού αι.
Σαρακατσάνικα τσουράπια, μάλλινες πλεκτές κάλτσες με βελόνα, διακοσμημένες με γεωμετρικά μοτίβα. Θράκη.
Μάλλινες σκουρόχρωμες κάλτσες με γεωμετρικό διάκοσμο. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Πατούνες ή κοντοτσούραπα, σαρακατσάνικες μάλλινες κάλτσες με γεωμετρικό διάκοσμο. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Μάλλινο ζεύγος κάλτσες σε σκουρόχρωμη απόχρωση. Πλέξιμο με βελόνα και γεωμετρική διακόσμηση. Σαρακατσάνοι Θράκης.
Κεφαλομάντιλο σε πορτοκαλί χρώμα με κροσσωτές απολήξεις. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Σταμπωτό μαντίλι με επίρραφη διακόσμηση στη μία γωνία του.
Υφασματινό σκουρόχρωμο μαντήλι. Κροσσωτή απόληξη. Θράκη.
Σκουρόχρωμο μαντήλι με κροσσωτές απολήξεις. Θράκη.
Σαρακατσάνικο κεφαλομάντιλο με κροσσωτή απόληξη. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Σκουρόχρωμο μαντήλι με κροσσωτές απολήξεις. Θράκη.
Υφασματινό σκουρόχρωμο μαντήλι.Φέρει κροσσωτές απολήξεις. Θράκη.
Στενόμακρο κόκκινο ριγωτό ζωνάρι.
Μάλλινο σκουρόχρωμο αντρικό ζωνάρι με ενυφασμένη διακόσμηση με χρυσές ρίγες. Θράκη.
Μάλλινη υφαντή ποδιά, ριγωτή στο πάνω μέρος. Στη βάση της φέρει διακόσμηση με γεωμετρικά και ανθικά μοτίβα σε παράλληλες ζώνες.
Μάλλινη υφαντή ποδιά με διακόσμηση με ανθικά μοτίβα σε παράλληλες ζώνες στο κάτω μέρος της. Κροσσωτή απόληξη. Θράκη.
Μάλλινη υφαντή ποδιά. Πρόκειται για μεταποιημένη ποδιά, καθώς το κάτω τμήμα με τη διακόσμηση σε επάλληλες ζώνες έχει επιρραφεί σε κομμάτο σκούρου υφάσματος.
Μάλλινη κόκκινη ποδιά νιόπαντρης με ανθικό μοτίβο. Φυλακτό Έβρου.
Μάλλινη υφαντή ποδιά με διακόσμηση σε παράλληλες ζώνες στο κάτω μέρος. Κροσσωτή απόληξη. Θράκη.
Μάλλινη υφαντή ριγωτή ποδιά με διακόσμηση στο κάτω μέρος σε παράλληλες ζώνες με ανθικά και γεωμετρικά μοτίβα αντίστοιχα.
Μάλλινη, υφαντή, ριγωτή ποδιά με φαρδιά διακόσμηση στο κάτω μέρος με ανθικά μοτίβα. Κροσωτή απόληξη. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Μάλλινη υφαντή ριγωτή ποδιά. Στο κάτω μέρος διακόσμηση με ανθικά και γεωμετρικά μοτίβα σε παράλληλες ζώνες.
Μάλλινη ριγωτή, υφαντή ποδιά με σχηματοποιημένα ανθικά μοτίβα σε παράλληλες ζώνες στο κάτω μέρος της. Κροσσωτή πολύχρωμη απόληξη. Θράκη.
Μάλλινη σκουρόχρωμη υφαντή ποδιά με χρωματιστά κορδόνια στις δυο άκρες της για το δέσιμο. Ριγωτή διακόσμηση με πολύχρωμα σχηματοποιημένα μοτίβα σε ζώνες. Κροσωτή απόληξη. Θράκη.
Μάλλινη υφαντή ποδιά διακοσμημένη στο κάτω μέρος με μοτίβα σε παράλληλες ζώνες.
Μάλλινη υφαντή σκουρόχρωμη ποδιά με πολύχρωμη διακόσμηση στο κάτω μέρος της. Απόληξη σε χρωματιστή δαντέλα.
Μάλλινη, υφαντή, σκουρόχρωμη ποδιά με ριγωτή και γεωμετρική διακόσμηση. Στον γύρο φέρει πολύχρωμη δαντέλα. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Μάλλινη υφαντή σκουρόχρωμη ποδιά με διακόσμηση ποδιά στο κάτω μέρος της με χρωματιστά γεωμετρικά μοτίβα και χρωματιστή δαντέλα. Θράκη.
Υφασμάτινη λευκή ποδιά κατασκευασμένη από κομμάτια γυναικείας φορεσιάς. Δακόσμηση με πολύχρωμα ανθικά μοτίβα πλαισιωμένα από χρυσά σειρήτια. Στο γύρο διακόσμηση με δαντέλα. Θράκη.
Φρουτοπόδια, σαρακατσάνικη λευκή βαμβακερή ποδιά. Διακόσμηση με κορδέλες και φρέντζες (σειρήτια). Θράκη, αρχές 20ού.
Διμερής πόρπη με σφυρήλατη τεχνική και φυτική διακόσμηση. Το ένα τμήμα της πόρπης προσαρτάται στο άλλο τμήμα με μεταλλικό γάντζο. Η πόρπη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Διμερής πόρπη με μικρή μεταλλική ροζέτα στο μέσον διακοσμημένη με δικέφαλο αετό. Το κάθε τμήμα της πόρπης φέρει διακόσμηση με πουλιά και φυτικά μοτίβα. Η πόρπη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Διμερής πόρπη με σφυρήλατη τεχνική, με μικρή ροζέτα στο μέσον. Τα δύο μέρη είναι διακοσμημένα με πουλιά και φυτικά στοιχεία. Η πόρπη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Διμερής πόρπη με σφυρήλατη τεχνική. Φέρει μικρή μεταλλική ροζέτα στο μέσον διακοσμημένη με ανθικό μοτίβο. Η πόρπη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Ασημοζούναρο, μαλαμοκαπνισμένη πόρπη με έκτυπο διάκοσμο. Στο κεντρικό μαστοειδές έξαρμα ο διάκοσμος είναι σχηματοποιημένος φυτικός με ένα έκτυπο άνθος στο κέντρο. Στην επιφάνεια των πλαϊνών τμημάτων της πόρπης γεωμετρικά μοτίβα με σχηματοποιημένο φυτικό διάκοσμο. Η πόρπη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στη γυναικεία σαρακατσάνικη φορεσιά του θρακικού χώρου.
Κόσμημα μέσης. Ασημοζούναρο, μαλαμοκαπνισμένη πόρπη, δουλεμένη με σφυρήλατη τεχνική, στολισμένη με έκτυπο και εγχάρακτο διάκοσμο γεμισμένο με σαβάτι. Στην επιφάνεια των πλαϊνών τμημάτων της κυριαρχούν έκτυποι ρόδακες που το κέντρο τους είναι στολισμένο με σαβάτι. Στο κεντρικό μαστοειδές έξαρμα, ο διάκοσμος είναι σχηματοποιημένος φυτικός με ένα έκτυπο άνθος στο κέντρο, τονισμένο με σαβάτι. Η πόρπη κλείνει με μεταλλική καρφίδα προσαρτημένη σε μεταλλική αλυσίδα. Συναντάται στη γυναικεία σαρακατσάνικη φορεσιά του θρακικού χώρου.
Ασημοζούναρο, μαλαμοκαπνισμένη πόρπη δουλεμένη με σφυρήλατη τεχνική, στολισμένη με έκτυπο και εγχάρακτο διάκοσμο. Στην επιφάνεια των πλαϊνών τμημάτων της πόρπης κυριαρχούν έκτυποι ρόδακες. Στο κεντρικό μαστοειδές έξαρμα, ο διάκοσμος είναι σχηματοποιημένος φυτικός. Η πόρπη κλείνει με μεταλλική καρφίδα προσαρτημένη σε μεταλλική αλυσίδα. Πρόκειται για γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στη γυναικεία σαρακατσάνικη φορεσιά του θρακικού χώρου.
Δερμάτινη λεπτή ζώνη με μεταλλική φολιδωτή κάλυψη. Φέρει μικρή πόρπη στο ένα άκρο, η οποία στο κεντρικό της κομμάτι έχει μαστοειδές έξαρμα. Στην άλλη άκρη βρίσκεται μεταλλικό στοιχείο με γάντζο. Η ζώνη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Δερμάτινη λεπτή ζώνη διακοσμημένη σε όλο το μήκος της με γεωμετρικά σχηματοποιημένα διακοσμητικά μεταλλικά στοιχεία. Στο ένα άκρο φέρει πόρπη στολισμένη με έκτυπο και εγχάρακτο διάκοσμο, που στο κεντρικό της σημείο φέρει μαστοειδές έξαρμα. Στην άλλη άκρη της ζώνης βρίσκεται μεταλλικό στοιχείο με γάντζο. Η ζώνη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Δερμάτινη λεπτή ζώνη, διακοσμημένη σε όλο της το μήκος με γεωμετρικά σχηματοποιημένα διακοσμητικά μεταλλικά στοιχεία. Στο ένα άκρο μικρή πόρπη, στολισμένη με έκτυπο και εγχάρακτο διάκοσμο, που στο κέντρο της έχει μαστοειδές έξαρμα. Στην άλλη άκρη της ζώνης, βρίσκεται μεταλλικό στοιχείο με γάντζο. Η ζώνη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Δερμάτινη λεπτή ζώνη με μεταλλική φολιδωτή κάλυψη. Στο ένα της άκρο φέρει μικρή πόρπη με μαστοειδές έξαρμα στο κέντρο της. Στην άλλη άκρη της ζώνης, μεταλλικό στοιχείο με γάντζο. Η ζώνη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Δερμάτινη λεπτή ζώνη με φολιδωτή όψη. Στο ένα της άκρο έχει μία απλή πόρπη, η οποία προσαρτάται στο άλλο άκρο της ζώνης με μεταλλικό γάντζο. Η ζώνη είναι γυναικείο κόσμημα μέσης και συναντάται στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης.

Pages

University web services

External web services

Contact us

Department of History and Ethnology

Panagi Tsaldari 1
Komotini, 69100

Τel: 25310-39462
Fax: 25310-39483

Email: secr@he.duth.gr

 

Education - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.