Λαογραφική συλλογή

Το υλικό της «Λαογραφικής Συλλογής» του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, το οποίο προέρχεται από τον ευρύτερο θρακικό χώρο, συγκεντρώθηκε συστηματικά με πρωτοβουλία του πρώην πρύτανη του ΔΠΘ καθηγητή Διον. Μαυρόγιαννη κατά τη δεκαετία του 1980, με στόχο τη συλλογή πρωτίστως αντικειμένων από τους Σαρακατσάνους, στο πλαίσιο ειδικής κοινωνιολογικής έρευνας που ο αείμνηστος Μαυρόγιαννης διεξήγε. Mελετήθηκε και δημοσιεύθηκε σε δύο τόμους από τον καθηγητή Λαογραφίας Μ. Γ. Βαρβούνη, ενώ πολλά από τα αντικείμενα έχουν δημοσιευθεί φωτογραφικά και στο σχετικό με τους Σαρακατσάνους δίτομο έργο του Διον. Μαυρόγιαννη. Σημειωτέον ότι μεγάλο μέρος του υλικού είχε παλαιότερα εκτεθεί υπό δανεισμό στο Λαογραφικό Μουσείο της «Φιλοπρόοδης Ένωσης Ξάνθης» στην Ξάνθη, ως το 1994, οπότε επεστράφη στο ΔΠΘ.
Υπό την εποπτεία του καθηγητή Μ. Γ. Βαρβούνη, Προέδρου του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας και Διευθυντή του «Εργαστηρίου Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας» οργανώθηκε περιοδική έκθεση, η οποία αποτελεί προάγγελο μιας επικείμενης μόνιμης έκθεσης της λαογραφικής συλλογής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης. Η έκθεση έγινε με χορηγία του Ομίλου Eurobank. (Κατάστημα Τράπεζας Eurobank, Κομοτηνή, εγκαίνια 28.9.2016), στα πλαίσια των εορτασμών για την επέτειο των 25 χρόνων λειτουργίας του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του ΔΠΘ, με τη συνεργασία της επίκουρης καθηγήτριας κας Βασιλ. Κράββα, της διδάσκουσας στο ΤΙΕ κας Νάντιας Μαχά-Μπιζούμη και της Δρ. Ναγ. Δαλακούρα. Την ψηφιοποίηση και την τεκμηρίωση της συλλογής ανέλαβε η συνεργάτρια του «Εργαστηρίου Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας» και διδάσκουσα στο ΤΙΕ Δρ Νάντια Μαχά-Μπιζούμη.
Η συλλογή αποτελείται από υφαντά, κεντήματα (τσεβρέδες), μεμονωμένα γυναικεία και ανδρικά ενδύματα (πουκάμισα, μανικωτούς και αμάνικους επενδύτες, τσούκνες, ποδιές, κεφαλομάντιλα, ζώνες, κάλτσες, ποτούρια), έργα αργυροχοΐας (πόρπες, κλειδωτήρια), έργα ξυλογλυπτικής (ρόκες, αδράχτια, σφοντύλια, κασέλες, προσφορικές σφραγίδες, εικόνα), έργα μεταλλοτεχνίας (μεταλλικά εργαλεία και σκεύη), παραδοσιακά μουσικά όργανα (γκάιντα)
Ένα μεγάλο τμήμα της συλλογής κατέχουν οι σαρακατσάνικες ποδιές, οι παναούλες, των οποίων η διακόσμηση σηματοδοτούσε τον ενδοοικογενειακό ρόλο, τη φυσική και κοινωνική ηλικία της Σαρακατσάνας, την περίσταση χρήσης. Τμήμα της συλλογής αυτής, η οποία φυλάσσεται σε αποθήκη του κτηρίου διοίκησης του ΔΠΘ, στην πανεπιστημιούπολη της Κομοτηνής, μπορεί να δει κανείς σε ειδικές προθήκες στο χώρο έξω από τα γραφεία του Πρύτανη και των Αντιπρυτάνεων του ΔΠΘ, ενώ σχεδιάζεται η μόνιμη έκθεσή του σε ειδικό μουσειακό χώρο, ο οποίος έχει προβλεφθεί στο υπό ανέγερση κτήριο της Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών, στην πανεπιστημιούπολη της Κομοτηνής.
Μπορείτε να δείτε το ψηφιοποιημένο υλικό τους με την ανάλογη τεκμηρίωση στο photo gallery που ακολουθεί.

Καρφίτσα από τέσσερις χάντρες πλαισιώμενες με καφέ χοντρό κορδόνι. Στο ένα άκρο της μεταλλική βελόνα, ενώ στο άλλο άκρο της, μεταλλικός γάντζος για το κλείσιμο. Η καρφίτσα συναντάται στην ευρύτερη περιοχή του θρακικού χώρου.
Χάντρινο κόσμημα με τελείωμα σε φούντα. Ευρύτερη περιοχή της Θράκης.
Πρόσθια όψη κυκλικής ξύλινης σφραγίδας για την παρασκευή πρόσφορου. Θράκη, αρχές 20ού.
Οπίσθια όψη κυκλικής ξύλινης σφραγίδας. Στο κέντρο της φέρει βάση η οποία προεξέχει και είναι διακοσμημένη με εγχάρακτα σύμβολα. Θράκη, αρχές 20ού.
Ξύλινο μπαούλι με ξυλόγλυπτη διακόσμηση με ανθικά, ζωομορφικά και ανθρωπομορφικά μοτίβα. Θράκη, τέλη 19ου αι.
Ξύλινο μπαούλο με πλούσια ξυλόγλυπτη διακόσμηση στην μπροστινή πλευρά του με ζωομορφικά, ανθρωπομορφικά και ανθικά μοτίβα. Θράκη, τέλη 19ου αιώνα.
Ξύλινο σκαλιστό σεντούκι διακοσμημένο κυπαρίσσια που περιβάλλουν γλάστρα με το δέντρο της ζωής.
Ξύλινο σκαλιστό σεντούκι διακοσμημένο με το δέντρο της ζωής που περιβάλλεται από δύο κυπαρίσσια. Θράκη.
Τμήμα ξυλόγλυπτης διακόσμησης με φυτικές συνθέσεις.
Τμήμα ξυλόγλυπτης διακόσμησης οροφής με ανθικό μοτίβο.
Ξύλινο παραλληλόσχημο εργαλείο ξυλουργού. Στην άνω επιφάνεια του φέρει δυο αντικριστά ραβδωτά μεταλλικά στοιχεία. Στο κέντρο του κύριου σώματός του φέρει οπή, ενώ στην κάτω επιφάνειά του προεξέχουν δύο μικρά αντικριστά, μεταλλικά στοιχεία με βιδωτά πεταλουδόσχημα μεταλλικά στοιχεία.
Ξύλινο μικρό εργαλείο με μεταλλική λάμα διαγώνια προσαρμοσμένη σε μια πεταλόσχημη οπή. Η πρόσθια επιφάνειά του είναι επίπεδη. Θράκη.
Ξύλινο μικρό εργαλείο με επίπεδη πρόσθια επιφάνεια. Φέρει ξύλινο στοιχείο διαγώνια προσαρμοσμένο σε τραπεζιόσχημη οπή. Στο κάτω τμήμα του έχει δυο μικρές αντικριστές εγκοπές. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού, με μεταλλική λάμα διαγώνια προσαρμοσμένη σε εγκοπή στο πρόσθιο κεντρικό του σώμα. Η πρόσθια επιφάνεια του φέρει έντονες σκαλιστές εσοχές. Θράκη.
Ξύλινο μικρό εργαλείο με διαγώνια εγκοπή. Θράκη.
Ξύλινο μικρό εργαλείο με μικρή διαγώνια εγκοπή στην πρόσθια επιφάνειά του. Θράκη.
Ξύλινο, ημικυλινδρικό εργαλείο ξυλουργού με πλατιά μεταλλική λάμα που διαπερνά διαγώνια το κεντρικό σώμα, όπου καταλήγει σε εγκοπή στην κάτω επιφάνεια . Η πρόσθια επιφάνειά του φέρει μια οριζόντια σκαλιστή ταινία. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού με μεταλλική λεπτή λάμα διαγώνια προσαρμοσμένη σε εγκοπή της πρόσθιας επιφάνειας. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού με μικρή μεταλλική λάμα διαγώνια προσαρμοσμένη σε εγκοπή της κάτω επιφάνειας. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού με πλατιά μεταλλική λάμα διαγώνια προσαρμοσμένη σε εγκοπή προς την αριστερή κατεύθυνση. Η πρόσθια επιφάνειά του είναι επίπεδη. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού, με λεπτή μεταλλική λάμα διαγώνια προσαρμοσμένη σε εγκοπή της πρόσθιας επιφάνειας. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο με λεπτή μεταλλική λάμα διαγώνια προσαρμοσμένη σε εγκοπή της πρόσθιας επιφάνειας. Θράκη.
Ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού με διαγώνια προσαρμοσμένη εγκοπή στη πρόσθια επιφάνεια με κατεύθυνση προς τα αριστερά. Η πρόσθια επιφάνειά είναι επίπεδη. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού με μικρή λάμα διαγώνια προσαρμοσμένη σε οπή στο μέσο κάτω τμήμα της πρόσθιας επιφάνειας, με κατεύθυνση προς τα αριστερά. Χρησιμοποιούνταν στην επεξεργασία ξύλινων επιφανειών. Ανάλογα με το είδος του, χρησίμευε για τη λείανση ή για το άνοιγμα ειδικών αυλακιών για να ενωθούν τα κομμάτια του ξύλου. Θράκη.
Ξύλινο, μικρό επίμηκες εργαλείο ξυλουργού. Στην άνω δεξιά επιφάνειά του φέρει προσαρμοσμένη ξύλινη δακτυλιόσχημη λαβή και προς την αριστερή άνω κατεύθυνση φέρει τετράγωνη οπή με ένα προσαρτημένο ξύλινο στοιχείο. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού με διαγώνια προσαρμοσμένη πλατιά λάμα σε μικρή εγκοπή στη κάτω πρόσθια επιφάνεια. Στο δεξιό άνω τμήμα φερει ξύλινη καμπυλόσχημη λαβή. Χρησιμοποιούνταν στην επεξεργασία ξύλινων επιφανειών. Ανάλογα με το είδος του, χρησίμευε για τη λείανση ή για το άνοιγμα ειδικών αυλακιών για να ενωθούν τα κομμάτια του ξύλου. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μακρόστενο εργαλείο ξυλουργού. Στην άνω αριστερή επιφάνεια φέρει λαβή στο πλαί της οποίας προσαρμόζεται διαγώνια μία κοντή λάμα, που καταλήγει σε εγκοπή στη κάτω επιφάνεια. Κατά μήκος της πρόσθιας επιφάνειάς του φέρει μια κεντρική σκαλιστή ταινία. Θράκη.
ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο με μικρή λάμα προσαρμοσμένη διαγώνια στην άνω επιφάνειά του, που καταλήγει σε εγκοπή στο κέντρο της κάτω επιφάνειας. Θράκη.
Ροκάνι, ξύλινο μικρό εργαλείο ξυλουργού, με λάμα προσαρμοσμένη κάθετα σε οπή στην άνω επιφάνειά του. Στο δεξί τμήμα του εργαλείου δημιουργείται μια σκαλιστή βαθμίδα όπου προσαρμόζεται καμπυλόσχημη λαβή. Θράκη.
Ξύλινο μικρό εργαλείο με διαγώνια εγκοπή στη πρόσθια κεντρική επιφάνειά του. Θράκη.
Ξύλινο εργαλείο με προσαρμοσμένη διαγώνια λεπτή λάμα που καταλήγει σε εγκοπή. Θράκη.
Ξύλινο εργαλείο με προσαρμοσμένο ξύλινο στοιχείο διαγώνια στην άνω επιφάνεια. Το άνω τμήμα της πρόσθιας επιφάνειας είναι επίπεδο, ενώ το κάτω της τμήμα φέρει μια σκαλιστή εγκοπή, δημιουργώντας δύο βαθμίδες. Θράκη, αρχές 20ού αι.
Ξύλινο ημικυλινδρικό εργαλείο με προσαρμοσμένο διαγώνια μεταλλικό λεπτό στοιχείο με μικρή κεφαλή. Το μεταλλικό στοιχείο ξεκινάει από την άνω επιφάνεια του εργαλείου και καταλήγει σε οπή της κάτω επιφάνειάς του. Θράκη.
Μικρά εργαλεία ξυλουργού: α)Μεταλλική πλατιά λάμα, όπου στο κάτω άκρο της φέρει λεπίδα. β)Μεταλλικό, επίμηκες, λεπτό στοιχείο, το οποίο στο κάτω άκρος του φαρδαίνει, δημιουργώντας μικρή καμπυλωτή λεπίδα. γ)Μεταλλικό επίμηκες εργαλείο, όπου το άνω και μέσο τμήμα του είναι πλατύ, ενώ το κάτω τμήμα του είναι λεπτό και ημικυλινδικό. δ)Πλατύ μεταλλικό στοιχείο, όπου στο κάτω άκρο του φέρει αμβλιγώνια λεπίδα.
α)Εργαλείο με ξύλινη κυλινδρική λαβή που προσαρμόζει καμπυλόσχημο, μεταλλικό στοιχείο στην άνω απόληξη. β)Εργαλείο με ξύλινη κυλινδρική λαβή, με προσαρμοσμένο ορθογώνιο μεταλλικό στοιχείο στην άνω απόληξη. Το κάτω τμήμα της λαβής φέρει οριζόντια σκαλιστή ταινία, καθώς η απόληξή της φέρει δερμάτινο στοιχείο με οπή. γ)Εργαλείο με κοντή κωνική λαβή, που έχει προσαρμοσμένο ορθογώνιο παραλληλόγραμμο μεταλλικό στοιχείο στην άνω απόληξή της.
Ξύλινο ραβδόσχημο στοιχείο που φέρει τρεις ομοειδείς σκαλιστές εγκοπές στη σειρά. Θράκη.
Ξύλινο κυκλικό σκεύος. Φέρει αντικριστά τέσσερα μεταλλικά στηρίγματα και ένα μεταλλικό κρίκο εξωτερικά στο επίπεδο του στεφανιού. Θράκη.
Ξύλινος σφιγκτήρας σε κλειστή θέση. Θράκη.
Ξύλινος σφιγκτήρας- σε ανοιχτή θέση- με δύο αντικριστές οπές στα άκρα της ένωσης των δύο τμημάτων του. Τα δύο τμήματα ενώνονται με μεταλλικό στοιχείο. Θράκη.
Δουκάνη, ξύλινο πλατύ αγροτικό εργαλείο για το αλώνισμα. Αποτελείται από δύο πλατειές σανίδες, ενωμένες κατά μήκος. Στην κάτω επιφάνεια φέρει σε σειρές και σε απόσταση κοφτερές τσακμακόπετρες, σκληρές, μικρές πέτρες, εφαρμοσμένες σε ειδικές σχισμές πάνω στο ξύλο. Θράκη.
Ξύλινο εργαλείο αποτελούμενο από ένα κάθετο κυλινδρικό στοιχείο με πλατιά κεφαλή, στην οποία είναι προσαρμοσμένες δύο λαβές. Θράκη.
Εργαλείο που αποτελείται από ένα κάθετο μεταλλικό κυλινδρικό στοιχείο με ραβδώσεις. Το σώμα του μεταλλικού στοιχείου φέρει υπόλευκο επίχρησμα.Στο άνω τμήμα του προσαρμοσμένη πλατιά κεφαλή με λαβές. Θράκη.
Μεταλλικό επίμηκες στοιχείο που στο κάτω τμήμα του φαρδαίνει δημιουργώντας σειρά από παχιές ραβδώσεις.
α)Αγροτικό εγαλείο,ξύλινη παλαμαριά που αποτελείται από μια επίπεδη, λεπτή επιφάνεια, η οποία φέρει στο κέντρο της μία μικρή οπή. Στο άνω άκρο της επιφάνειας δημιουργείται μία τριγωνική βαθμίδα, η οποία καταλήγει σε μια καμπυλωτή, μυτερή απόληξη. β)Ξύλινη παλαμαριά που αποτελείται από μια επίπεδη, λεπτή επιφάνεια, η οποία φέρει στο κέντρο μια οπή. Στο άνω άκρο της επιφάνειας δημιουργείται μια τριγωνική βαθμίδα, η οποία καταλήγει σε μια λεπτή, καμπυλωτή απόληξη. Θράκη

Pages

University web services

External web services

Contact us

Department of History and Ethnology

Panagi Tsaldari 1
Komotini, 69100

Τel: 25310-39462
Fax: 25310-39483

Email: secr@he.duth.gr

 

Education - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.