Τοπικές ενδυμασίες από ΘΑΣΟΥ, Δ. ΘΑΣΟΥ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ  ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ  ΘΡΑΚΗΣ

Τμήμα : Ιστορίας και Εθνολογίας

Μάθημα : Εισαγωγή στην Λαογραφία

Διδάσκων : κος. Βαρβούνης

Τίτλος εργασίας : Συλλογή Λαογραφικού Υλικού για την περιοχή Θάσο

Ονοματεπώνυμο : Κάψας Μάριος

ΕΝΔΥΣΗ, ΥΠΟΔΕΣΗ, ΚΟΜΜΩΣΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΩΠΙΣΜΟΣ

«Η τοπική ενδυμασία μας δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό σε αντίθεση με των γυναικών. Εμείς είχαμε την νησιώτικη βράκα που ισορροπούσε ανάμεσα στα σκέλη και έκλειναν κάτω στο γόνατο. Ακόμη φορούσαμε γιλέκο σταυρωτό, παπούτσια χαμηλά με μάλλινη κάλτσα και κάλυμμα κεφαλιού μαύρο σαν καθιστό φέσι. Σε αντίθεση με μας, στις γυναικείες φορεσιές συναντούμε βαριά και φίνα υφάσματα όπως βελούδο, μετάξι.

Χρυσοκεντημένα με φιστόνι και σε σχεδιαστικά μοντέλα που φανερώνουν το αρχαιοελληνικό και βυζαντινό πνεύμα στην ενδυμασία. Στο σύνολό της η φορεσιά, η οποία φοριόταν έως τα μέσα του προηγούμενου αιώνα, και σε μεμονωμένες περιπτώσεις από τις γερόντισσες έως τις ημέρες μας, αποτελείται από το: φστάνι, το πκάμσο, την τραχηλιά, τον αλατζά, το τσικέτο, την ποδιά, το ζουνάρι, το σπαλέτο και τα σκφούνια.

Τα βαρύτιμα μεταξωτά φστάνια ή φστάρες, συναντώνται σε ποικίλους χρωματικούς συνδυασμούς όπως το ροζ, φουξ, γαλάζιο, είτε μονόχρωμα διανθισμένα με μοτίβα ομοίου ή άλλου χρώματος. Αμάνικα και μακριά σχεδόν ως τον αστράγαλο, στολίζονται στο V της λαιμουδιάς και στον ποδόγυρο με χρυσαφί σιρίτια και άλλα πολύχρωμα γαϊτάνια. Ιδιαίτερα φαρδιά στο κάτω άκρο φοριούνται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζουν τα λεγόμενα «κανάτια».

Στο χωριό Πρίνος, τα φστάνια παρουσιάζονται μονόχρωμα σε μαύρο, σκούρο, μπλε, βυσσινί και όχι λουλουδάτα. Έχουν μικρό σκίσιμο στα πλαϊνά του ποδόγυρου και είναι κεντημένα με σιρίτια και πούλιες. Η τραχηλιά και το πκάμισο χρησιμοποιούνται ως εσώρουχα και είναι λευκά.

Έτσι, μέσα στη φστάρα, στη λαιμουδιά φοριέται η τραχηλιά, βαμβακερή ή μεταξωτή, και είναι ένα χειροτέχνημα από κοπτό και δαντέλα. Ο αλατζάς είναι ένα κοντό γιλέκο μεταξωτό ή βελούδινο. Έχει στενά μανίκια που καταλήγουν στα χερότια. Ο καλός αλατζάς είναι κεντημένος με χρυσό φεστόνι, ενώ ο καθημερινός με μαύρο. Το συναντούμε συνήθως σε χρώμα κόκκινο, καφέ, βυσσινί και πράσινο.

Το τσικέτο είναι το γιλέκο που φορούσαμε πάνω από τον αλατζά. Φτιάχνεται μαύρο ή μπλε, βαθύ βελούδο, και είναι χρυσοκεντημένο στο περίγραμμά του, στην πλάτη και στα μανίκια, το λεγόμενο «ολόπλακο». Από τσόχα καλής ποιότητας είναι ραμμένα τα χειμερινά τσικέτα για να είναι πιο ζεστά, όλα κεντημένα με βάση τη φαντασία των Θασίων γυναικών μας.

Πραγματικά έργα τέχνης, οι ποδιές είναι άλλοτε πολύχρωμες με τριαντάφυλλα και άλλα σχέδια στην ύφανσή τους και μονόχρωμες. Οι λουλουδάτες είναι συνήθως στρογγυλές στο κάτω μέρος και έχουνε πολλά «χαραλαμπίδια», δηλαδή πιέτες, δαντέλες και νερβύρ. Ενώ οι μονόχρωμες είναι κεντημένες στο μέσο τους ή στη μπορντούρα με κλωστές ζωηρού χρώματος ροζ και κίτρινο. Οι πρινιότικες ποδιές είναι οι περισσότερες βυσσινί ή μαύρες, κεντημένες επίσης με ολόπλακο και στολισμένες πολλές φορές με φλουριά. Ποδιές υπάρχουν και υφαντές. Είναι μάλλινες με «σταμνάκια» και άλλα σχέδια, και φοριούνται ως καθημερινές το χειμώνα. Σε αυτές ράβουνε τις πούλιες.

Επίσης, κάτω από την ποδιά φοράνε το ζουνάρ, το οποίο είναι μονόχρωμο, κυρίως μάλλινο, ενώ τα υφαντά ζουνάρια είναι βαμμένα με λουλάκι. Πάνω από το ζουνάρ και την ποδιά βάζουνε τη «πόρπα», ή αλλιώς το «μπακιροζούναρο».

Στο κεφάλι φορούν το σπαλέτο, που είναι μία μαντίλα μεγάλων διαστάσεων, την οποία είτε την αφήνουν να πέφτει ριχτή, είτε τη δένουν, είτε τη δένουν γύρω από το λαιμό. Κάτω από το σπαλέτο τοποθετούν ένα μικρό φέσι, πάνω στο οποίο τυλίγουν ένα κομμάτι υφάσματος ή μαντήλι χρώματος βυσσινί, καφέ και κίτρινου.

Οι γυναίκες της Θάσου παλαιότερα είχανε πλεξίδες, οι οποίες πολλές φορές έφταναν ως την «κλείτσα», δηλαδή την κλείδωση του γονάτου.

Τέλος, στα πόδια φορούσαμε τα σκφούνια, άσπρες κάλτσες πλεχτές με βελόνες, που το χειμώνα είναι μάλλινες και το καλοκαίρι βαμβακερές. Ακόμη, φορούσαμε δερμάτινες παντόφλες ή πουσάμια.»

«Γιάννης»