Τελετουργίες από ΣΠΗΛΑΙΟΥ, Δ. ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Έθιμα του Λαϊκού εορτολογίου

A) Το δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου)

«Αποβραδίς, δηλαδή την παραμονή των Χριστουγέννων κόβαμε ένα γουρούνι. Την άλλη μέρα το ψήναμε και καθόμασταν όλη η οικογένεια στο τραπέζι και πίναμε κρασί και τρώγαμε. Τον Άη Βασίλη κάναμε πίτα και μέσα στην πίτα βάζαμε ένα τσάκνο (ξυλάκι) από την κληματαριά, ένα καλάμι για να έχουμε του χρόνου μεγαλύτερη παραγωγή. Βάζαμε και ένα κέρμα για το σπίτι και όποιος το τύχαινε ήταν δικό του. Βάζαμε και για τα κοτόπουλα και για τα χωράφια. Μετά η νοικοκυρά θυμιάτιζε το σπίτι, τρώγαμε και πίναμε. Τα Χριστούγεννα φτιάχναμε την μπάμπου, δηλαδή έντερο γεμισμένο με ρύζι και ψιλοκομμένα συκωτάκια και μπαχαρικά. Επίσης φτιάχναμε και λουκάνικα, καβουρμά, κάναμε και πολλές πίτες και αλμυρές και γλυκές. Την μέρα του Χριστουγέννων όλοι πηγαίναμε στην εκκλησία και μετά όλο το χωριό μαζί κάναμε κάτι σαν γλέντι, χορεύαμε και τραγουδούσαμε. Αποβραδίς, την παραμονή τρώγαμε μόνο νηστίσιμα, όπως πατάτες, ρυζάκι με λάχανο τουρσί. Κάναμε και κουλουράκια και δίναμε το πρωί και στα ζώα έτσι για το καλό. Στο τραπέζι βάζαμε τα εννιά φαγητά, μήλο, καρύδια, πράσο και και το πορτοφόλι για λεφτά. Αυτό με το πορτοφόλι πάνω στο τραπέζι το κάναμε τρεις φορές το χρόνο, δηλαδή μία τα Χριστούγεννα, μία την Πρωτοχρονιά και μία τα φώτα. Και τρεις φορές θυμιατίζαμε όλο το σπίτι για να φύγουν τα κακά τα πνεύματα και τα διαολιά.» (Οντατζή Αναστασία) 

«Την παραμονή των Χριστουγέννων γυρνούσαμε εμείς τα παιδιά όλο το χωριό για να πούμε τα κάλαντα και έτσι να μαζέψουμε καμιά δραχμή και κανένα φρούτο ή γλυκό. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς λέγαμε τα σούρβα.Κόβαμε ένα κλαδί και το στολίζαμε με χαρτάκια από καραμέλες και τραγουδούσαμε : Σούρβα Σούρβα για χαρά για σταπίδα για παρά. Αν δεν άνοιγε καμιά νοικοκυρά λέγαμε είσαι αρκούδα μαλλιαρή με Μαλλιάρα ποδάρια κι αν βαστα ο κώλος σου ευγα στα παλικάρια.» (Αναστασοπούλου Σουλτάνα)

Β) Γιορτές Φεβρουαρίου

«Ο Άγιος Χαράλαμπος την ημέρα της γιορτής του έπιασε την πανούκλα και την έβαλε σε ένα μπουκάλι για να μην διαδοθεί και αλλού και αρρωστήσουν κι άλλοι άνθρωποι». (Σαρμίδης Θεοφάνης) 

Γ) Απόκριες 

«Στις Απόκριες είχα με τον Μπέη. Αποβραδίς οι γυναίκες πηγαίναμε στην εκκλησία και κάναμε μετά πίτες. Ο μπέης γυρνούσε όλα τα σπίτια του χωριού με τους συνοδούς του και η κάθε νοικοκυρά έβγαινε και τους κερνούσε ή κρασί ή ούζο ή τσίπουρο με μεζέ.»(Σαρμίδης το Θεοφάνης) 

«Τον Μπέη τον ξύριζαν, τον έπλεναν και μετά αφού τον έντυναν και μεταμφιέζονταν και οι σύνοδοι του έμπαιναν στο άρμα και γυρνούσαν όλο το χωριό, μετά στήνονταν μεγάλος χώρος στην πλατεία του χωριού.»(Οντατζη Αναστασία) 

«Την καθαρά Δευτέρα, τις Δευτέρες απόκριες, πηγαίναμε όλοι σπίτι τα βράδια, ο πατέρας και τα αγόρια της οικογένειας και ετοιμάζαμε το τραπέζι. Εκείνη τη μέρα όλοι έλεγαν ‘άντε συχωρεμένα’ αν είχε μαλώσει κανένας με κάποιον άλλον ζητούσαν συγγνώμη και φιλιώνουν μεταξύ τους.» (Σαρμίδης  Θεοφάνης) 

Δ)Κινητές γιορτές 

Πάσχα 

«Μαζευόμασταν όλοι στην μεγαλύτερη αυλή της γειτονιάς από πολύ πρωί και στήναμε σούβλες για να σουβλίσουμε τα αρνιά και μετά τρώγαμε όλοι μαζί.»(Χαρμίδης Θεοφάνης) 

«από την ημέρα της ανάστασης και μετά για 40 μέρες τις πέμπτες, τις κόκκινες πέμπτες, δεν δουλεύαμε. Λέγανε πως αν δουλέψουμε θα ρίξει χαλάζι και θα καταστραφούν τα σπαρτά. Την κόκκινη Πέμπτη κρεμούσαμε έξω από το σπίτι ένα κόκκινο πανί.»(Οντατζή Αναστασία)