Τελετουργίες από ΜΕΤΑΞΑΔΩΝ, Δ. ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

«Όταν πλησίαζε η μέρα της Πρωτοχρονιάς όλες οι γυναίκες την παραμονή έμπαιναν στην κουζίνα για να ανοίξουν φύλλα να κάνουν τη βασιλόπιτα. Μέσα της βάζαμε 9 φλουριά. Το καθένα συμβόλιζε και κάτι διαφορετικό. Το ένα ήταν για την γεωργία, το άλλο για τα οικονομικά του σπιτιού και πολλά άλλα. Από την άλλη τα παιδιά από πολύ νωρίς έβγαιναν στους δρόμους για να πούνε τα κάλαντα, τα οποία τα λέγανε σούρβαλα. Τα σούρβαλα ήταν μια βέργα που πάνω σε αυτήν βάζανε ότι τους δίνανε οι νοικοκυρές. Κουλούρια, κρέατα, γλυκά κ.α. Υπήρχαν όμως και γριούλες που δεν έδιναν πολλά. Πετούσαν μόνο καρύδια και σταφίδες. Το βράδυ πηγαίναμε όλη η οικογένεια στην εκκλησία μέχρι να τελειώσει η λειτουργία και μετά γυρνούσαμε όλοι σπίτι για να φάμε τα φαγητά που ετοίμαζε η νοικοκυρά. Τέλος κόβαμε τη βασιλόπιτα. Το πρώτο κομμάτι το κόβαμε για τον Αϊ Βασίλη το επόμενο για τον χριστό και το τρίτο για το σπίτι.»

«έφτανε και η γιορτή των Θεοφανίων. Ανήμερα της γιορτής πηγαίναμε στη βρύση με το αγίασμα για να βρέξουμε το πρόσωπό μας και να πάρουμε λίγο αγίασμα για το σπίτι. Από αυτό δίναμε λιγοστά ζωντανά και λίγο ρίχναμε στα χωράφια για καλή σπορά. Το υπόλοιπο το κρατούσαμε στο εικονοστάσι. Τα παιδιά βγαίνανε στους δρόμους και τραγουδούσαν τα κάλαντα των Θεοφανίων «Σήμερα τα φώτα και ο φωτισμός και η χαρά μεγάλη κι αγιασμός. Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό κάθεται η κυρά μας η Παναγιά…».

«Μετά όσοι βρίσκονται στην εκκλησία συμμετέχουν σε ένα είδος πλειστηριασμού. Βγάζουνε από την εκκλησία τις εικόνες και άρχιζε ένα παιχνίδι αγοραπωλησίας. Συμβολικά, πάντα, έδιναν ένα ποσό στην εικόνα και στον άγιο που ήθελαν. Τα λεφτά πήγαιναν σε οικογένειες φτωχές ή σε ανάγκες του χωριού. Με την αγορά της εικόνας κέρδιζαν και την προστασία του αγίου για όλη τη χρονιά».

Γιορτές του Φεβρουαρίου:

«Όταν έφτανε η γιορτή του αγίου Συμεών όλες οι γυναίκες που ήταν έγκυες έμεναν στο σπίτι και δεν πήγαιναν στις εργασίες τους. Ακόμη δεν έπιαναν στα χέρια τους μαχαίρια, ψαλίδια και οτιδήποτε άλλο κοφτερό υπήρχε. Ο λόγος ήταν γιατί φοβόμασταν να μην γεννηθεί το μωρό σημαδεμένο. Ακόμα και σήμερα διατηρούμε αυτή την παράδοση».

Απόκριες

«Την τελευταία Κυριακή της Τυρίνης όλες οι οικογένειες πηγαίνουν και συγκεντρώνονται στα πατρικά τους σπίτια. Εκεί τρώνε, πίνουν, τραγουδούν και αλληλοσυγχωρούνται σε περιπτώσεις παρεξηγήσεων. Βέβαια το μεγαλύτερο γλέντι γίνεται την Καθαρά Δευτέρα. Μάλιστα στο χωριό έκλαιγαν και κάποιον άνδρα του χωριού όπου τον αποκαλούσαν μπέη και του μαύριζαν με κάρβουνα και τον έβαζαν πάνω σε ένα αμάξι με 2 τροχούς που είχε μέσα σκόρδα και κρεμμύδια για να διώχνουν τα πνεύματα. Ο μπέης λοιπόν με κάποια συνοδεία περνούσε από όλα τα σπίτια και μάζευαν σιτάρι, όσπρια, λαχανικά όπου στο τέλος τα πουλούσαν και τα χρήματα που έπιαναν τα έδιναν στην εκκλησία. Επίσης οι γυναίκες του χωριού μαγειρεύουν σε καζάνια φασολάδα και μαζεύονται όλοι οι κάτοικοι του χωριού στην πλατεία όπου και τρώνε τη φασολάδα πίνοντας τσίπουρο και παράλληλα παίζουν τα όργανα παλιά παραδοσιακά τραγούδια. Αυτό τραβάει μέχρι το βράδυ. Βέβαια γυναίκες και οι άντρες φοράνε τις παραδοσιακές φορεσιές τους.»

Κινητές Εορτές

Πάσχα

«Εμείς στις γιορτές του Πάσχα τις γιορτάζαμε μέρες πριν. Αρχίζαμε από το Σάββατο του Λαζάρου. Τα μικρά κορίτσια του χωριού τα λέγαμε λαζαρίνες, έβγαιναν με τα καλαθάκια τους στους δρόμους και έλεγαν τα κάλαντα. Φορούσαν την καλή τους φορεσιά και πήγαιναν στις αυλές των χωριών και τραγουδούσαν τα κάλαντα. Οι νοικοκυρές τους έβαζαν στα καλαθάκια που κρατούσαν αυγά και κουλουράκια. Συνήθως τραγουδούσαν: «εμείς εδώ δεν ήρθαμε να φάμε και να πιούμε μόνο σας αγαπούσαμε και ήρθαμε να σας δούμε. Δώστε μας και τον κόκορα δώστε μας και την κότα. Δώστε μας και πέντε - έξι αυγά να πάμε σ άλλη πόρτα».

«Όταν έφτανε η μεγάλη πέμπτη οι νοικοκυρές βάφανε τα αυγά με ρίζες φυτών αλλά και κρεμμυδόφυλλα. Όταν τα βάφαμε βάζαμε ένα αυγό στο εικονοστάσι και μετά κάθε μέλος της οικογένειας έπαιρνε ένα αυγό και το κρατούσε μέχρι το Μεγάλο Σάββατο. Την ίδια μέρα μαζί με τα αυγά, τσουρέκια φτιάχναμε. Στις πλεξούδες βάζαμε στη μέση ένα κόκκινο αυγό. Τη Μεγάλη Παρασκευή τα ανύπαντρα κορίτσια του χωριού στόλιζαν με λουλούδια τον επιτάφιο. το μεγάλο σάββατο μαζευόμαστε όλοι στην εκκλησία του χωριού με ένα κερί στο χέρι και στο άλλο ένα αυγό, περιμένοντας το Χριστός Ανέστη. Την Κυριακή του Πάσχα μετά την εκκλησία όλο το χωριό μαζεύεται στις αυλές των σπιτιών και ψήνουν αρνιά. Όλο το χωριό μυρίζει από το ψήσιμο. Το απόγευμα γίνεται χορός στην πλατεία του χωριού. Όλες οι γυναίκες φοράνε τις παραδοσιακές τους φορεσιές και χορεύουν και τραγουδούν. Τέλος πάνω στο λόφο ενός βουνού ἐχουμε ένα εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής όπου την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής γίνεται ένα μικρό πανηγύρι. Εκείνη την ημέρα ψήνουμε εκεί στο εκκλησάκι τραγουδάνε οι γυναίκες παραδοσιακά τραγούδια».

Γιορτές του καλοκαιριού

Μια γιορτή που ήταν καθαρά για τους αγρότες ήταν τα γιάγιανα. Γιορτάζεται στις 23 και 24 Ιουνίου. Ο γιάγιανος είναι ένα παλιό έθιμο και θυμίζει στους αγρότες ότι έσπειραν-έσπειραν. Και ότι από δω και πέρα δεν πρέπει να σπέρνουν. Αποβραδίς στις 22 Ιουνίου όλοι ετοιμάζονται για να γιορτάσουν. Οι άνδρες πηγαίνουν στα χωράφια τους. Έπειτα γυρίζουν πλένονται και ετοιμάζονται για τη γιορτή. Την επόμενη μέρα μαζεύονται όλοι οι κάτοικοι στην πλατεία και αρχίζουν τα τραγούδια για την γιορτή.»

Γιορτή του Προφήτη Ηλία

«Η γιορτή αυτή γιορτάζεται στις 20 Ιουλίου και στο χωριό γίνεται και στήνεται μεγάλο πανηγύρι. Το χωριό επισκέπτονται κάτοικοι και άλλων χωριών. Οι κάτοικοι όταν γυρίζουν από τις δουλειές τους ετοιμάζονται και βάζουν τα καλά τους. Έπειτα βγαίνουν στην πλατεία του χωριού. Έκεί γίνεται μεγάλος χορός. Παραδοσιακά όργανο όπως γκάιντα, ζουρνάδες παίζουν όλη μέρα παραδοσιακά τραγούδια. Παλιά στα τραγούδια και στους χορούς συμμετείχαν μόνο οι γυναίκες. Σήμερα όμως συμμετέχουν ενεργά και οι άντρες.»